Sveti Konstantin i njegova majka Jelena ubrajaju se među najvažnije ličnosti u istoriji hrišćanstva zbog donošenja Milanskog edikta 313. godine, kojim je hrišćanima nakon vekova progona data sloboda veroispovesti u Rimskom carstvu.
Prema narodnoj tradiciji, današnji praznik prate specifični običaji koji se prenose generacijama veruje se da danas obavezno treba otići u crkvu i zapaliti sveću za sve mučenike koji su dali živote braneći hrišćansku veru.
Narodno verovanje nalaže da se vernici tri puta umiju svetom vodicom kako bi očistili telo od bolesti. Praznik kao svoju esnafsku slavu obeležavaju železničari i kujundžije, a danas je imendan svim ženama koje nose ime Jelena, jedno od najčešćih ženskih imena u Srbiji.
Car Konstantin Veliki rođen je 274. godine u Naisu (današnjem Nišu), a rimskom imperijom vladao je više od 31 godine. Prekretnica u njegovom životu dogodila se uoči bitke kod Mulvijskog mosta, kada je prema predanju na nebu ugledao svetlosni krst sa natpisom „Ovim pobeđuj“. Nakon toga je uveo krst kao vojni simbol i odneo veliku pobedu.
Tokom svoje vladavine, Konstantin je ukinuo gladijatorske igre, uveo svetkovanje nedelje i sazvao Prvi vaseljenski sabor u Nikeji 325. godine na kome su utemeljeni osnovi hrišćanske dogme. Njegova majka, carica Jelena, ostala je upamćena po tome što je tokom hodočašća u Palestini pronašla Časni krst na kome je Isus Hristos razapet.
Kult ovih svetitelja izuzetno je jak na Balkanu, posebno kod Grka i Rumuna, gde car Konstantin ima status sličan onom koji Sveti Sava uživa u srpskom narodu. Širom Srbije, ovim svetiteljima podignut je veliki broj hramova, među kojima je i crkva Svetog cara Konstantina i carice Jelene u obližnjem Velikom Trnovcu.