Foto: inpress.rs
Svinjokolj u selima nadomak Vranja i širom Pčinjskog okruga predstavlja pravi kulturološki fenomen i tradiciju koja okuplja porodice. U ovom procesu poslovi su jasno podeljeni, pa su tako muškarci zaduženi za teži fizički rad, dok žene pripremaju začine za kobasice, kavurmu, prženicu i čuvene čvarke koji moraju biti tanki i hrskavi kao čips. Domaćini sa kojima smo razgovarali istakli su da je sopstvena proizvodnja jedini način da budu potpuno sigurni u poreklo i kvalitet mesa koje njihova porodica konzumira tokom zime. Ipak, taj osećaj sigurnosti može biti lažan ukoliko se preskoči najvažniji korak u celom procesu, a to je veterinarski pregled mesa na trihinelozu. Zbog toga stručnjaci poručuju da cilj nije ukidanje tradicije svinjokolja, već njena modernizacija kroz podizanje svesti o odgovornosti i uvođenje običaja u bezbedne okvire.
Trihineloza je opasna parazitarna bolest koju uzrokuje sićušni valjkasti crv Trichinella spiralis, a čovek se zaražava isključivo konzumiranjem sirovog ili nedovoljno termički obrađenog mesa koje sadrži žive larve ovog parazita. Ovo je bolest gde je čovek direktna žrtva. Glavni prenosioci parazita u prirodi su pacovi, divlje svinje i lisice, dok se domaće svinje zaraze jedući inficirane glodare ili otpatke mesa. Pčinjski okrug se već decenijama smatra endemskim područjem za ovu bolest.
Foto llustracija Gemini_Generated_Image_inpress.rs
Lokalni veterinari upozoravaju na veliku zabludu da se bolesna životinja može prepoznati golim okom, jer svinja zaražena trihinelom najčešće ne pokazuje nikakve simptome, a njeno meso izgleda potpuno normalno, sveže i zdravo. Takođe je važno znati da tradicionalne metode obrade poput sušenja na dimu, soljenja ili zamrzavanja ne ubijaju larve trihinele. Jedina sigurna zaštita je temeljna termička obrada, odnosno kuvanje ili pečenje na temperaturi iznad 70 stepeni Celzijusa u svakom delu mesa, ali tek nakon što veterinar odobri uzorak.
Iz Veterinarske stanice Vranje apeluju na građane da obavezno donesu uzorak mesa na analizu pre nego što počnu sa degustacijom svežeg mesa ili pripremom prerađevina. Za pregled je potrebno doneti uzorak korenog dela dijafragme, odnosno dela mišića koji odvaja grudnu od trbušne duplje, jer se parazit najpre lokalizuje na tom mestu. Laboratorijski pregled mesa metodom digestije u ovlašćenim veterinarskim stanicama u Vranju i Bujanovcu traje kratko i košta između 400 i 1.500 dinara u zavisnosti od izabrane metode što je potpuno zanemarljiva suma u poređenju sa troškovima lečenja i rizikom po život cele porodice.
Poslednjih godina tradiciju svinjokolja dodatno komplikuje i prisustvo afričke kuge svinja u regionu. Iako ova bolest ne prelazi na ljude, ona ima poguban uticaj na stočni fond. Veterinarske inspekcije podsećaju domaćine u Pčinjskom okrugu da svako klanje na gazdinstvu mora biti uredno prijavljeno kako bi se pratilo kretanje i zdravstveno stanje životinja. Otpadni materijal nakon klanja mora se ukloniti na propisan i higijenski način kako se zaraza ne bi širila preko glodara ili pasa lutalica.
Nakon što je stočni fond na teritoriji Pčinjskog okruga smanjen zbog bolesti plavog jezika i afričke kuge svinja, očekuje se veći promet mesa iz nesigurnih izvora, pa se građanima savetuje da nikada ne kupuju meso na nelegalnim mestima i bez veterinarskog pečata. Jedan jedini pregled mesa bukvalno spasava ljudske živote.
Pokrovitelj serijala „Siguran Ristovac – spas za srpskog domaćina“ je Grad Vranje. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.