Sveti Stefan je bio jedan od sedam đakona izabranih u ranoj hrišćanskoj zajednici da brinu o siromašnima. Njegovo stradanje počelo je kada je pred Sanhedrinom, vrhovnim jevrejskim sudom, hrabro branio učenje o Mesiji. U trenutku kada su sudije pobesnele zbog njegove mudrosti, Stefan je ugledao otvoreno nebo i Isusa s desne strane Boga, što je postao neposredan povod za njegovo pogubljenje. Kamenovan je do smrti u blizini Jerusalima, a njegove poslednje reči – molba Bogu da oprosti njegovim dželatima ostale su simbol hrišćanskog praštanja. Interesantno je da je njegovom stradanju prisustvovao i njegov rođak Savle, koji će se kasnije pokajati i postati apostol Pavle.
Ime Stefan potiče od grčke reči „Stephanos“, što u prevodu znači kruna ili venac, a upravo je ovaj svetac postao zaštitnik dinastije Nemanjić. Rodonačelnik Stefan Nemanja bio je prvi koji je svom imenu dodao ime ovog svetitelja, a tu praksu nastavili su svi potonji vladari iz ove loze. Ime Stefan vremenom je postalo više od ličnog imena – postalo je titula i potvrda prava na presto, simbolišući vezu vladara sa nebeskim pokroviteljem. Lik Svetog Stefana krasio je vladarske pečate i revers kovanog novca, posebno u vreme kralja Milutina, dok je kralj Tvrtko I Kotromanić, ističući svoje nemanjićko poreklo, upravo nad grobom Svetog Save uzeo titulu Stefan, pod kojom je osnovao i grad Herceg Novi.
Pored duhovnog značaja, za Stefandan su vezani i specifični narodni običaji koji označavaju polako ispraćaj božićnih praznika. Na današnji dan domaćini iznose božićnu slamu iz kuće, ali se ona nikada ne baca. Veruje se da slamu treba staviti u voćnjake, vinograde, pčelinjake ili pomoćne zgrade kako bi se zaštitio prinos i obezbedila plodnost u narednoj godini. U Vojvodini se ovaj čin obavlja u tišini, pre svitanja, kako se „ne bi čulo da Božić odlazi“.
Danas je Sveti Stefan krsna slava brojnih porodica, ali i Republike Srpske, koja je osnovana upravo na ovaj dan 1992. godine. Svetitelju je u Srbiji posvećeno više od 40 hramova, od kojih su najpoznatiji manastir Slanci iz 13. veka i prelepa crkva Lazarica u Kruševcu, zadužbina kneza Lazara. Njegovo ime nose i prepoznatljivi lokaliteti poput ostrva Sveti Stefan u Crnoj Gori, čija je crkva podignuta još u 15. veku, svedočeći o višekovnom poštovanju ovog svetitelja na našim prostorima. Njegove mošti, pronađene 415. godine, danas počivaju u Carigradu, podsećajući hrišćanski svet na snagu vere koja pobeđuje i samu smrt.
Izvor: SPC